Markt Westzijde 5 is een bijzonder 17de‑eeuws pand in de binnenstad van Oudewater. Het gebouw staat aan een van de oudste marktstraten van de stad en vormt een waardevol onderdeel van het historische straatbeeld. Oorspronkelijk had het pand een topgevel, maar in de 19e eeuw werd deze vervangen door een lijstgevel. Kort daarna kreeg het pand een winkelpui met jugendstil‑elementen, die in 1975 plaatsmaakte voor de huidige pui.
Ondanks deze veranderingen is een deel van de oorspronkelijke bouw nog volledig intact. De verdieping is nog authentiek, met rode handvormsteen, zandstenen hoekblokjes en een karakteristiek sieranker. Deze elementen maken Markt Westzijde 5 tot een herkenbaar en waardevol monument binnen de historische kern van Oudewater.
Restauratie van 1975: een verborgen schat
Tijdens de restauratie van 1975 werd een ontdekking gedaan die het pand een uitzonderlijke cultuurhistorische waarde geeft. Onder de aftimmering op de verdieping bleek een volledig beschilderd houten plafond verborgen te zitten. De Monumenteninventarisatie Utrecht beschrijft deze vondst als:
“Onder de aftimmering op de verdieping werd een geheel met bloemen- en plantenmotieven en vogels beschilderde houten plafond aangetroffen.”
Het plafond dateert uit het midden van de 17de eeuw en is een zeldzaam voorbeeld van vroegmoderne interieurdecoratie in een relatief bescheiden stadswoning.
Exterieur Markt Westzijde 5, Oudewater (Rolf van Kats, 2026)
Het plafond van dit bijzondere pand was te bezichtingen op Open Monumentendag 2026.
Interieur Markt Westzijde 5, Oudewater, bijzonder plafond (Rolf van Kats, 2026)
Een pergola‑illusie
Het plafond is uitgevoerd in een verfijnde schildertechniek die de illusie wekt van een open pergola. De schilder creëerde een ruimtelijk effect door sierlijke, ronde ranken te combineren met talloze vogels.
“Ronde ranken waartussen diverse vogels zijn te vinden. Geen enkele vogel is hetzelfde.”
Het kleurgebruik is typisch voor de periode:
- Blauwe achtergrond
- Roodbruine schilderingen
- Gele hoogsels
- Zwarte schaduwen
Deze combinatie geeft het plafond een levendige, bijna theatrale uitstraling. Het is een decoratie die bedoeld was om een kamer optisch te openen en een gevoel van elegantie en buitenruimte te creëren.
Kamerschilder Antoni Hendriks
Volgens Ruth Jongsma (Bureau kleurenonderzoek en restauratie) vertoont het plafond sterke stilistische overeenkomsten met het werk van Antoni Hendriks, een kamerschilder uit Bremen die zich rond Amsterdam vestigde.
“Het plafond doet stilistisch denken aan plafonds die geschilderd zijn door Antoni Hendriks.”
Hendriks signeerde onder andere plafonds in:
-
Oude Kerk, Amsterdam (1628)
-
Huis ten Bosch, Maarssen (1629)
-
Westhaven 65, Gouda (1635)
Hij overleed in 1635, wat goed aansluit bij de datering van het plafond in Markt Westzijde 5. Hoewel een definitieve toeschrijving niet mogelijk is, is het uitzonderlijk dat een klein pand in Oudewater zo dicht bij een bekende 17de‑eeuwse schilder komt.
Interieur Markt Westzijde 5, Oudewater, bijzonder plafond (Rolf van Kats, 2026)
Waarom dit pand belangrijk is voor Oudewater
-
Het bevat een uniek beschilderd plafond uit de 17de eeuw.
-
Mogelijke link met Antoni Hendriks, een bekende kamerschilder.
-
Het toont de architectonische ontwikkeling van een stadswoning door de eeuwen heen.
-
Het is een zeldzame vondst binnen de monumentale binnenstad.
-
Het draagt bij aan het culturele en toeristische profiel van Oudewater.
Zolder Markt Westzijde 5, Oudewater, bijzondere kapconstructie (Rolf van Kats, 2026)
Bronvermelding
Jongsma, Ruth – Bureau kleurenonderzoek en restauratie Analyse van het beschilderde plafond in Markt Westzijde 5, Oudewater.
“Het plafond doet stilistisch denken aan plafonds die geschilderd zijn door Antoni Hendriks.” “Ronde ranken waartussen diverse vogels zijn te vinden. Geen enkele vogel is hetzelfde.”
Monumenten Inventarisatie Utrecht, Oudewater Documentatie van Markt Westzijde 5 en de vondst van het 17de‑eeuwse beschilderde plafond.
“Onder de aftimmering op de verdieping werd een geheel met bloemen- en plantenmotieven en vogels beschilderde houten plafond aangetroffen.”
Monumenten in Nederland – Utrecht Architectonische beschrijving van het pand Markt Westzijde 5, inclusief gevelkenmerken en bouwkundige datering.
“Pand met verdieping en schilddak, 17e eeuw. […] Bovenvensters met zesruitsschuiframen.”
Monumentenregister Registratiegegevens van Markt Westzijde 5, Oudewater.
Fotografie
Alle foto’s op deze pagina zijn gemaakt door Rolf van Kats, bouwkundig fotograaf en onderzoeker. Datum fotografie: 31 juli 2026.